انواع شبکه کامپیوتری: راهنمای جامع
میتوانید خلاصهای کوتاه از محتوای مقاله را با استفاده از هوش مصنوعی دریافت نمایید.
در عصری که ارتباطات به انواع گوناگون، چه روزمره و چه در مقیاسهای بزرگتر سازمانی و بین المللی امری حائز اهمیت است و نبود آن میتواند به یکی از بزرگترین بحرانهای انسان مدرن تبدیل شود، شبکههای کامپیوتری حرف اول را میزنند. انواع مختلف شبکه چه در دسته بندی جغرافیایی و چه در نوع توپولوژی خود میتواند به قسمتهای مختلفی تقسیم شود که همه این قسمتها در کنار هم به شبکهای بزرگ تبدیل شده که اطلاعات و دادهها را در مقیاسهای کوچک و بزرگ جابجا میکنند. در این مقاله با انواع شبکه آشنا میشویم و از عملکرد هر کدام درک بیشتری پیدا میکنیم، پس با ما همراه باشید.
شبکه چیست؟
شبکه به مجموعه سیستمهای کامپیوتری و سرویسهایی گفته میشود که به دستگاههای مختلف اجازه میدهند تا با هم تعامل داشته باشند و دادهها را بین یکدیگر منتقل کنند. به طور معمول، یک شبکه بر اساس نوعی که دارد میتواند به اینترنت متصل شود، فایلها را به اشتراک بگذارد و یا اسناد را چاپ کند. شبکههای کامپیوتری میتوانند به وسیله کابلها، خطهای تلفن، امواج رادیویی و نوری و… به هم وصل شوند.
انواع شبکه کامپیوتری بر اساس محدوده
شبکههای کامپیوتری میتوانند بر اساس محدوده جغرافیایی که در آن قرار دارند به دستههای مختلفی تقسیم شوند. در ادامه این شبکهها را توضیح میدهیم:
شبکه محلی (LAN – Local Area Network)
شبکه محلی یا اختصاصی، به عنوان رایجترین نوع شبکه شناخته میشود. شبکه LAN، به کاربران این امکان را میدهد تا در یک منطقه مشترک با فاصله کوتاه به هم متصل شوند و شبکهای خصوصی تشکیل دهند. پس از این اتصال کاربران میتوانند به منابع مشترک دسترسی پیدا کنند. برای مثال شما میتوانید به یک شبکه محلی در منزل خود متصل شوید و اسناد خود را در همان شبکه توسط پرینتر خود چاپ نمایید.
شبکه شخصی (PAN – Personal Area Network)
یک شبکه شخصی یا به اصطلاح PAN، شبکهای با مقیاس کوچک است که حول محور یک شخص یا یک دستگاه کار میکند. به جای متصل کردن چندین دستگاه مختلف، یک شبکه شخصی معمولا یک یا دو دستگاه را به هم متصل میکند. برای مثال اگر شما از بلوتوث برای ارسال یک تصویر یا ویدیو به دستگاه دیگر استفاده کنید، این اتصال یک نوع اتصال PAN است.
شبکه محلی بی سیم (WLAN – Wireless Local Area Network)
یک شبکه محلی وایرلس به دلیل جابجایی دادهها در محیطی کوچک مانند شبکه LAN که در بالاتر به آن اشاره کردیم، عمل میکند. شبکه WLAN معمولا ضعیفتر و ناامنتر از شبکههای دیگر است و برای کاربران راهی انعطاف پذیر برای ارتباطات فراهم میکند.
شبکه محوطه دانشگاهی (CAN – Campus Area Network)
شبکه دانشگاهی یا پردیس، یک شبکه کامیپیوتری است که در محیطهای آموزشی مانند دانشگاه و مدرسه استفاده میشود. در حالی که هر محیط آموزشی ممکن است از شبکه LAN مخصوص خود استفاده کند، همه شبکههای LAN میتوانند از طریق شبکه CAN به هم متصل شوند. شبکههای دانشگاهی چند شبکه مستقل از هم را ترکیب و آنها را به یک واحد منسجم تبدیل میکنند.
انواع شبکه کلانشهری (MAN – Metropolitan Area Network)
شبکه کلانشهری یا MAN یک شبکه متوسط است که وسعت بیشتری از شبکه CAN دارد. در حالی که شبکه کلانشهری قیمت بالایی دارد، یک اتصال مناسب برای دستگاههای مختلف در محیط جغرافیایی بزرگ ایجاد میکند. برای مثال، اگر شهرداری یک بخش، در کل منطقه دفاتری داشته باشد ممکن است از یک شبکه MAN برای اتصال استفاده کند.
شبکه گسترده یا عمومی (WAN – Wide Area Network)
شبکه عمومی یا خارجی، یک شبکه گسترده است که محدودیت جغرافیایی ندارد. شرکتها و سازمانهای بین المللی میتوانند از WAN برای اتصالات و اشتراک گذاری دادهها استفاده نمایند.
شبکه ذخیره سازی (SAN – Storage Area Network)
یک شبکه ذخیره سازی یا SAN، شبکهای است که تیمها از آن برای ذخیره حجم زیادی از دادهها استفاده میکنند. این شبکه، راهی برای متمرکز کردن اطلاعات در یک شبکه غیر محلی که با شبکه اصلی متفاوت است را فراهم میکند. برای مثال زمانی که تیم شما اطلاعات مشتری را در یک شبکه جداگانه ذخیره میکند تا سرعت بالای شبکه اصلی حفظ شود، از SAN استفاده میکند.
شبکه محلی پسیو (POLAN – Passive Optical Local Area Network)
شبکه محلی پسیو یا POLAN، یک شبکه کم هزینه است که میتواند چند موقعیت جغرافیایی را به یک موقعیت مرکزی متصل نماید. شبکه محلی پسیو، قدرت ترکیب چندین واحد مجزا را به یک مرکز اطلاعاتی دارد. برای مثال اگر دفتر مرکزی یک منطقه آموزشی نیاز به ارتباط با تک تک مراکز منطقه خود داشته باشد، ممکن است از یک شبکه POLAN استفاده نماید.
شبکه خصوصی سازمانی (EPN)
شبکه خصوصی سازمانی یا EPN، یک شبکه انحصاری است که کسب و کارها برای به اشتراک گذاری منابع شرکت با سرعت بالا آن را میسازند و مدیریت میکنند. معمولا EPN مختص یک شرکت خاص است که باعث امنتر شدن اتصالات آن میشود. برای مثال یک شرکت تکنولوژی با امنیت بالا ممکن است از شبکه EPN استفاده کند تا از به خطر افتادن شاخههایش جلوگیری نماید.
انواع شبکه خصوصی مجازی (Virtual Private Network)
Virtual Private Network یا VPN، یک شبکه خصوصی قابل دسترسی در اینترنت است. این نوع از شبکه مانند شبکه EPN که بالاتر توضیح دادیم عمل و شبکهای امن با اتصال خصوصی را فراهم میکند. عموما VPN به زیرساختی مانند EPN نیاز ندارد. هم کاربران عادی و هم سازمانها میتوانند از شبکه خصوصی مجازی استفاده نمایند.
شبکه منطقهای (SAN – System Area Network)
یک شبکه منطقهای یا SAN، یک شبکه محلی گسترده است که اتصالات را به صورت خوشهای فراهم میکند. این اتصال خوشهای به دستگاهها امکان اتصال به عنوان یک سیستم واحد را میدهد. SANها شبکههای در حال توسعهای هستند که سرعت بالایی در اتصالات خود دارند.
رویکردهای نوین و نوظهور در انواع شبکه
انواع شبکههای کامپیوتری به طور مداوم در حال تکامل هستند و فقط به دسته بندیهایی که اشاره کردیم محدود نمیشوند. در ادامه به برخی از این رویکردهای نوین و کمتر شناخته شده اشاره میکنیم:
شبکههای مبتنی بر هدف (IBN – Intel Based Networking)
IBN، تغییری بنیادین در نحوه مدیریت شبکه ایجاد میکند. به جای پیکربندی دستی و مبتنی بر دستورات سنتی، در این رویکرد، مدیر شبکه اهداف تجاری و نیازمندیهای سطح بالا را تعریف میکند. همچنین سیستم IBN، به طور خودکار بهینه سازی شبکه را بر اساس این اهداف انجام میدهد.
انواع شبکه خودمختار (Autonomous Networks)
با بهره گیری از هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، شبکههای خودمختار قادرند تا بدون دخالت مستقیم انسان، به طور هوشمندانه عمل کنند. این شبکهها میتوانند الگوهای رفتاری شبکه را یاد بگیرند، مشکلات را پیش بینی و به صورت خودکار رفع کنند. شبکههای خودمختار، آیندهای را ترسیم میکنند که در آن مدیریت شبکه کارآمدتر و کم هزینهتر خواهد بود.
انواع شبکه مقاوم به تاخیر (DNT – Delay Tolerant Networking)
در محیطهایی که اتصال شبکه ناپایدار، متناوب و یا با تاخیر زیاد همراه است (مانند شبکههای فضایی و یا مناطق دور افتاده)، شبکههای سنتی با مشکلات جدی مواجه میشوند. رویکرد DNT با استفاده از پروتکلهای خاص و مکانیسمهای مناسب برای این گونه محیطها، امکان برقراری ارتباط و انتقال دادهها در شرایط چالش بر انگیز را فراهم میکند.
شبکههای حسگر کم مصرف (LPWAN)
LPWAN با ارائه فناوریهایی نظیر LoRaWAN راهکاری نوین برای ارتباط اینترنت اشیا با برد وسیع و طول عمر باتری بالا ارائه میدهد.
| رویکرد | توضیحات | ویژگیهای کلیدی |
|---|---|---|
| شبکههای مبتنی بر هدف (IBN) | مدیریت شبکه با تعریف اهداف تجاری و پیکربندی خودکار بر اساس نیازها. | – خودکار سازی مدیریت شبکه – بهینه سازی بر اساس اهداف سطح بالا – کاهش پیکربندی دستی |
| شبکههای خود مختار | استفاده از هوش مصنوعی و یادگیری ماشین برای مدیریت هوشمند و خودکار شبکه. | – پیش بینی و رفع مشکلات – یادگیری الگوهای رفتاری – کاهش هزینه و افزایش کارایی |
| شبکههای مقاوم به تاخیر (DNT) | ارتباط در محیطهای ناپایدار با پروتکلهای خاص برای انتقال داده در شرایط سخت. | – مناسب برای شبکههای فضایی و مناطق دور افتاده – تحمل تاخیر بالا – اتصال متناوب |
| شبکههای حسگر کم مصرف (LPWAN) | فناوری برای اینترنت اشیا با برد وسیع و مصرف انرژی پایین. | – طول عمر بالای باتری – پشتیبانی از IoT – فناوریهایی مانند LoRaWAN |
در نهایت
در این مقاله با انواع شبکه و کاربرد هر کدام آشنا شدیم. شبکهها دنیای بسیار بزرگی دارند که مجموعه آنها ارتباط در دنیای دیجیتال را فراهم ساخته است. شبکههای WAN ،LAN ،CAN و… طیف وسیعی از کاربردها و اهداف ارائه میدهند که هر کدام مزایا و معایب خاص خود را دارند. درک این شبکهها، اتصال، تبادل و استفاده از منابع را در طیف وسیعی از کاربردها بهبود میبخشد.
سوالات متداول
شبکه به مجموعه سیستمهای کامپیوتری و اتصالاتی گفته میشود که به دستگاههای مختلف اجازه میدهند با هم تعامل داشته باشند و دادهها را بین یکدیگر انتقال دهند.
توپولوژی شبکه به نوع اتصال و نحوه چیدمان تجهیزات شبکه گفته میشود.
پروتکل شبکه، به مجموعهای از قوانین برای پردازش و انتقال دادهها گفته میشود و وظیفه آن برقراری ارتباط بین دستگاهها است.
منابع
- https://www.indeed.com/career-advice/career-development/types-of-networks
