معرفی انواع سرور و کاربردهای آن
در دنیای پر تحول تکنولوژی، زیرساختهای دیجیتال نقشی محوری در عملکرد سازمانها و ارائه خدمات آنلاین ایفا مینمایند. قلب تنیده این زیرساختها، سرورها هستند; رایانههای تخصصی که وظیفه پردازش، ذخیره سازی و ارائه دادهها و خدمات را بر عهده دارند. تنوع در نیازها و کاربردهای مختلف، منجر به ظهور گونههای متفاوتی از سرورها شده است. این مقاله با هدف بررسی و تبیین انواع سرور، ویژگیهای منحصر به فرد و کاربردهای تخصصی هر یک تدوین شده است. در ادامه دیدگاهی جامع در خصوص انواع سرور متناسب با نیازهای گوناگون را ارائه مینماییم.
سرور چیست؟
سرور (Server) کامپیوتری قدرتمند است که خدمات، دادهها و یا منابع را به سایر دستگاهها در شبکه ارائه میدهد. این فناوری از دهه 1960 با ظهور شبکههای کامپیوتری شکل گرفت و اکنون ستون فقرات اینترنت و خدمات دیجیتال است. سرورها در انواع وب، دیتابیس، ایمیل، بازی و… عرضه میشوند و سیستم عاملهایی مانند لینوکس یا ویندوز سرور را بکار میگیرد.
انواع سرور بر اساس نحوه استقرار
نحوه استقرار سرورها تاثیر مستقیمی بر عملکرد، قابلیت اطمینان، مقیاس پذیری و هزینههای آنها دارد. در این دسته بندی به بررسی انواع سرور از این منظر میپردازیم:
سرورهای اختصاصی (Dedicated Servers)
این سرورها به یک سرور فیزیکی گفته میشود که منابع آن مانند RAM و CPU به طور کامل در اختیار سازمان، کسب و کار یا فرد استفاده کننده قرار میگیرد. تمامی این منابع منحصرا برای استفاده همان کاربر اختصاص داده شده است. این سرورها به دلیل اختصاصی بودن، هزینه بالایی نسبت به سرورهای اشتراکی دارند اما به دلیل اینکه فقط مختص به شما هستند میتوانند سرمایه گذاری خوبی باشند و عملکرد بهتری را ارائه دهند. سرورهای اختصاصی بیشتر مناسب دارندگان وب سایتهای بزرگ و با ترافیک بالا، دیتابیسهای بزرگ و حساس و سازمانها هستند.
سرورهای مجازی (Virtual Private Servers)
سرور مجازی یک محیط مجازی سازی شده است که بر روی یک سرور قدرتمند ایجاد میشود. با استفاده از فناوریهای مجازی سازی، یک سرور فیزیکی به چند سرور مجازی مستقل تقسیم میشود. هر VPS دارای سیستم عامل، منابع و پهنای باند اختصاصی خود است و از نظر عملکردی مشابه یک سرور اختصاصی عمل میکند، اما منابع آن به صورت منطقی و نه فیزیکی اختصاص داده شدهاند. این سرورها مقیاس پذیری آسان و قیمت مقرون به صرفه ارائه میدهند اما نحوه استفاده یک کاربر میتواند بر کاربران دیگر اثر بگذارد.
هاست اشتراکی (Shared Hosting)
در میزبانی اشتراکی، چندین وب سایت و برنامه کاربردی بر روی یک سرور فیزیکی قرار میگیرند و منابع سرور (مانند حافظه، پهنای باند، فضای ذخیره سازی و پردازنده) را به صورت مشترک استفاده میکنند. این نوع میزبانی، معمولا سادهترین و ارزانترین راه برای راه اندازی یک وب سایت کوچک است. با این حال منابع مشترک و محدودیت در سفارشی سازی آن را برای وب سایتهای متوسط و بزرگ نامناسب کرده است.
سرورهای ابری (Cloud Servers)
سرورهای ابری بخشی از یک زیرساخت ابری بزرگتر هستند که از شبکهای از سرورهای فیزیکی تشکیل شده است. منابع این سرورها به صورت مجازی و بر اساس تقاضا در اختیار کاربران قرار میگیرد. از ویژگیهای کلیدی سرورهای ابری قابلیت مقیاس پذیری بسیار بالا و پرداخت به میزان مصرف (Pay-as-you-go) است.
سرورهای بلید (Blade Servers)
سرورهای بلید، واحدهای محاسباتی باریک و ماژولاری هستند که در یک محفظه (Chassis) متراکم قرار میگیرند. این محفظهها منابع مشترکی مانند منبع تغذیه، خنک کننده و اتصالات شبکه را برای تمامی بلیدها فراهم میکنند. سرورهای بلید برای محیطهایی با تراکم محاسباتی بالا و محدودیت فضا طراحی شدهاند.
مجازی سازی چیست؟
مجازی سازی (Virtualization) به معنای ایجاد یک نسخه مجازی از یک منبع فیزیکی (مانند سخت افزار، سیستم عامل و یا شبکه) است. به عبارت دیگر شما میتوانید با مجازی ساز، چندین محیط مجازی مجزا و مستقل را بر روی یک منبع فیزیکی ایجاد نمایید.
انواع سرور بر اساس کاربرد
سرورها بر اساس کاربردی که برای مشتریان خود ارائه میدهند به دسته بندیهای مختلفی تقسیم میشوند که در این بخش به آنها اشاره میکنیم:
انواع سرور وب (Web Servers)
سرور وب وظیفه و ارائه محتوای وب سایتها به کاربران از طریق مرورگرهای وب را بر عهده دارند. وقتی شما آدرس یک وب سایت را در مرورگر خود وارد میکنید، مرورگر شما یک درخواست (HTTP/HTPPS) به سرور وب مربوطه ارسال میکند و سرور با ارسال فایلهای وب سایت (مانند HTML و CSS) به این درخواست پاسخ میدهد. برخی از وب سرورهای معروف عبارتند از Nginx و Apache HTTP Server.
سرورهای پایگاه داده (Database Servers)
سرورهای دیتابیس برای ذخیره سازی، ساماندهی و مدیریت حجم وسیعی از داده طراحی شدهاند. این سرورها امکان دسترسی، جستجو، ویرایش و تجزیه و تحلیل دادهها را برای برنامههای کاربردی مختلف فراهم میکنند.
انواع سرور فایل (File Server)
این سرورها وظیفه ذخیره سازی متمرکز فایلها و امکان دسترسی و به اشتراک گذاری آنها بین کاربران و کامپیوترهای موجود در یک شبکه فراهم میکنند. این امر مدیریت و سازماندهی فایلها را تسهیل میکند و امکان همکاری کاربران را فراهم میکند.
سرورهای ایمیل (Mail Servers)
این سرورها وظیفه جابجایی ایمیل بین فرستندگان و دریافت کنندگان ایمیل را بر عهده دارند. زمانی که کاربر ایمیلی را ارسال میکند این ایمیل در اختیار سرورهای ایمیل قرار میگیرد و سپس به دریافت کننده ایمیل تحویل میشود.
انواع سرور DNS یا Domain Name System
سرورهای DNS به عنوان دفترچه تلفن اینترنت عمل میکنند و وظیفه آنها متصل کردن نام دامنه به آدرس IP سایت مورد نظر است. وقتی شما یک آدرس وب سایت را در مرورگر خود وارد مینمایید، سرور DNS آدرس IP مربوط به نام دامنه را پیدا میکند.
سرورهای پروکسی (Proxy Servers)
این سرورها به عنوان یک واسطه بین کاربران و سایر سرورها عمل میکنند. درخواستهای کاربران ابتدا به سرور پروکسی ارسال میشود و سپس سرور پروکسی این درخواستها را به سرور مقصد ارسال میکند. این سرورها امنیت اتصال را بیشتر میکنند.
انواع سرور بازی (Game Servers)
گیم سرورها، محیطهای آنلاین چند نفره را برای بازیهای ویدیویی فراهم میکنند. این سرورها وظیفه میزبانی بازی، مدیریت بازیکنان، هماهنگی و برقراری ارتباط را بر عهده دارند.
سرورهای برنامه کاربردی (Application Server)
این سرورها، محیطی را برای اجرای برنامههای کاربردی فراهم میکنند. App Serverها معمولا بین سرورهای وب و سرورهای دیتابیس قرار میگیرند و منطق تجاری برنامهها را پردازش میکنند.
عوامل مهم در انتخاب انواع سرور
انتخاب سرور مناسب یک تصمیم حیاتی برای سازمانها و افراد است. انتخاب نادرست میتواند منجر به عملکرد ضعیف، هزینههای غیر ضروری یا حتی مشکلات امنیتی شود. در نظر گرفتن موارد زیر در فرآیند انتخاب سرور ضروری است:
- نیازها و الزامات یک پروژه: میزان ترافیک، منابع سخت افزاری و نوع برنامههای کاربردی که قصد دارید اجرا کنید، قدرت و پیکربندی سرور مورد نیاز شما را تعیین میکنند.
- بودجه: هزینه کلی شامل خرید یا اجاره سرور، هزینههای جاری و هزینههای احتمالی برای ارتقا یا پشتیبانی را در نظر بگیرید.
- قابلیت مقیاس پذیری: اگر پیش بینی میکنید که نیازهای شما در آینده افزایش خواهد یافت، سروری را انتخاب کنید که امکان ارتقا منابع یا افزودن سرورهای بیشتر را به سادگی فراهم کند.
- سطح مدیریت و پشتیبانی مورد نیاز: تعیین کنید که آیا نیاز به مدیریت کامل سرور توسط ارائه دهنده دارید یا خودتان قادر به مدیریت آن هستید.
- آپتایم (Uptime): میزان زمان آنلاین بودن سرور و تضمینهای ارائه دهنده در این زمینه برای اطمینان از دسترسی مداوم به سرویسهای شما حیاتی است.
- امنیت: اقدامات امنیتی ارائه دهنده و امکانات امنیتی را بررسی کنید تا از اطلاعات و سرویسهای خود را در برابر تهدیدات محافظت کنید.
نتیجه گیری
در پایان، ملاحظه نمودیم که انواع مختلف سرورها بسیار متنوع هستند و انتخاب گزینه مناسب، مستلزم درک دقیق از نیازها، بودجه و الزامات فنی هر پروژه و یا کسب و کار است. از سرورهای اختصاصی با قدرت و کنترل بی نظیر تا سرورهای ابری با انعطاف پذیری و مقیاس پذیری بالا، هر سرور مزایا و معایب خاص خود را دارد. امید است با در نظر گرفتن موارد کلیدی این مقاله، انتخابی آگاهانه و بهینه در راستای اهداف خود داشته باشید.
سوالات متداول
به طور کلی، سرورهای اختصاصی به دلیل عدم اشتراک منابع با دیگران، امنیت بالاتری نیز دارند.
در سرور اختصاصی تمامی منابع سخت افزاری یک سرور فیزیکی به طور کامل در اختیار کاربر قرار دارد. سرور مجازی، یک محیط مجازی سازی شده است که بر روی یک سرور فیزیکی ایجاد میشود و منابع آن به صورت منطقی با سایر کاربران به اشتراک گذاشته میشوند.
بر اساس نحوه استقرار سرورها به پنج دسته، سرور اختصاصی، سرور مجازی، سرور اشتراکی، سرور ابری و سرورهای بلید تقسیم میشوند.
منابع
- https://www.zenarmor.com/docs/network-basics/types-of-servers
- https://businesspcsupport.com/exploring-the-different-types-of-servers/
